ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΜΕ ΦΙΔΙ
Όπως όταν ξεφυλλίζουμε με χέρι σβέλτο
Την εγκυκλοπαίδεια για ένα λήμμα
–Το λήμμα «Βαλτιμόρη» ας υποθέσουμε–
Πιάνει το μάτι μας περαστικά
Μιαν άσχετη φιγούρα απ᾽ άλλο κείμενο
Σαν εικόνα από το υποσυνείδητό μας,
Έτσι καθώς τραβούσα βιαστικός για τη δουλειά
Πήρε το μάτι μου το φίδι.
Πρόσεχα εκεί στο βάθος κάτι έργα της ΔΕΗ
Όταν τό ᾽δα σαν ακαθαρσία δίπλα μου –
Ύπαρξη περιθωριακή του κόσμου
Κάπως έξω από την κόχη του ματιού
Εικόνα παρείσακτη στον αιώνα μας
Ανάμνηση ίσως απ᾽ τον Μπος,
Καθώς μ᾽ ατένιζε με σαγόνια σε διάσταση
Σαν ανοιγμένη στο έπακρο τανάλια.
Χάθηκε σαν παραίσθηση στο κενό…
Σα να ξύπνησα από εφιάλτη, σα να ᾽λαβε
Προθεσμία ζωής ο κόσμος για σήμερα
Και μαζί μ᾽ αυτόν το λογικό μου
Για ν᾽ ανατρέξω ίσως ξανά στο λήμμα «Βαλτιμόρη»
Όχι με χέρι σβέλτο καθώς πριν
Αλλά με δάχτυλα τυμπανισμένα πράσινα
Κι άλλα συμπτώματα υστερίας.
Ωστόσο η αλήθεια είναι άλλη· το συμβάν
Μ᾽ έκανε να παραιτηθώ απ᾽ όπουδήποτε πήγαινα
Και να χάσω τη δουλειά μου
Για ένα μάθημα σοφό:
Όσο σπουδαίο κι αν είναι αυτό που βλέπουμε μπροστά μας
Υπάρχει πάντα στα άκρα κάτι
Που απειλεί, πηδώντας στο οπτικό μας πεδίο,
Κυριολεκτικά να κλέψει την παράσταση.
(1982 – από το Προβολέας στα μάτια)
Διάλεξα αυτό το ποίημα, γιατί με ενδιαφέρουν σε μεγάλο βαθμό αυτά που είναι στα άκρα, πόσο δε μάλλον όταν μπαίνουν σε ρόλο φιδιού, απειλώντας να κλέψουν την παράσταση.
Με ενδιαφέρει γενικώς ό,τι δεν είναι μέσα στο κάδρο, μέσα στην κυρίαρχη εικόνα. Αν πάω αυτή τη σκέψη λίγο ακόμα πιο πέρα, θα έλεγα ότι θεωρώ την κυρίαρχη εικόνα επικίνδυνη. Το λήμμα «Βαλτιμόρη», στη δική μου ματιά, είναι μια μεγάλη παγίδα.
Ό,τι δύναται να μας μεταγγίσει έστω και μία σταγόνα ελπίδας μέσα στον απελπισμένο κόσμο όπου ζούμε, ό,τι δύναται να μας μεταγγίσει έστω και μια σταγόνα νοήματος μέσα στον απονενοημένο κόσμο όπου ζούμε, είναι, κατά τη δική μου αίσθηση, αυτές οι περιθωριακές υπάρξεις του κόσμου, σαν και το φίδι, διαβασμένες αρχικά ως ακαθαρσίες. Αρκεί να ανοίξουμε την ψυχή μας σε ό,τι είναι «έξω από την κόγχη του ματιού», όπως γράφει ο Φωκάς, και να τις αφήσουμε να κλέψουν την παράσταση.
Μήπως διάβασα το ποίημα αντίστροφα απ᾽ ό,τι είναι γραμμένο – εντοπίζοντας, αντί για «κάτι που απειλεί να κλέψει την παράσταση», κάτι που καραδοκεί για να σώσει την παράσταση; Ίσως. Εξερεύνησα μάλλον μια δυνατότητά του, σε πρώτη ματιά περιθωριακή. Κι όμως, με ένα περίεργο τρόπο, αυτή η ανάγνωση ακολουθούσε το σοφό μάθημα για το οποίο μιλά ο ποιητής: «υπάρχει πάντα στα άκρα κάτι».
Μου υπενθυμίζει παρήγορα πως κάπως έτσι υπάρχει στη ζωή μας κι η ποίηση: είναι αυτή που πηδά στο οπτικό μας πεδίο την κατάλληλη στιγμή.
Ένα πρατήριο δυνατοτήτων.
